نماز جمعه فردا در مسجد صاحب الزمان شهر وزوان برگزار می گردد

 

نماز جمعه فردا در مسجد صاحب الزمان شهر وزوان برگزار می گردد

به گزارش ستاد برگزاری نماز جمعه و مراسم وزوان ؛ نماز عبادی سیاسی جمعه ی این هفته بیستم مهرماه ۱۳۹۷ به امامت حضرت حجت الاسلام والمسلمین حاجی آقا مجید محمدیان در مسجد صاحب الزمان واقع در بولوار جانبازان شهر وزوان برگزار می گردد.

 

 

 

نماز جمعه، سنگر وحدت و عزت
تعابیر شگفتی که حضرت امام، در حکمها، سخنرانی‏ها و پیام‏های خویش نسبت به جایگاه والای نماز جمعه داشته‏اند، به روشنی بعد سیاسی و اجتماعی آن را می‏رساند. در اینگونه پیام‏ها، یا صحبت‏های مردمی، یا دیدارها با ائمه جمعه و جماعات، از نماز جمعه به عناوینی
چون: «دژ مستحکم»، «سنگر اسلامی»، «امر مهم»، «فریضه وحدت آفرین و دشمن شکن»، «نماز پرصلابت جمعه»، «فریضه الهی»، «نماز وحدت بخش»و… یاد کرده است.
تعبیرهای تأمل برانگیزی هم نسبت به وظیفه ائمه جمعه و نقش اجتماعی آنان دارد که چند نمونه یاد می‏شود:
«آشنا ساختن به وظایف خطیر و…. در راه خدمت به اسلام عزیز و انقلاب خونبار ملت شریف ایران».
«بر حذر داشتن از اختلاف و تفرقه»(۴).
«آشنا ساختن مردم به وظایف خطیر و…. به خصوص در این برهه تاریخی انقلاب اسلامی و دعوت مردم به استقامت و پایداری و وحدت و یکپارچگی در برابر توطئه‏های دشمنان اسلام»(۵).
«گوشزد کردن مسائل اجتماعی و سیاسی اسلام به ملت و آشنایی به وظایف شرعی و ملی».(۶)
«حفظ وحدت و همبستگی اهالی محترم».
«آشنا ساختن مردم به وظایف اسلامی و انقلابی».(۷)
این تعبیرها تکرار مضمون واحدی است در اهمیت این وظیفه سنگین هدایت و ارشاد، وحدت آفرینی و آگهی بخشی که بر دوش ائمه جمعه نهاده شده است.

نماز جمعه، نماد حکومت و هدایت جمعی
نماز جمعه، مظهر شکوه امت اسلامی است. از این رو، میان محل برگزاری دو نماز جمعه باید سه میل فاصله باشد، تا مردم حضوری شکوهمند داشته باشند و اگر دو نماز جمعه در حد و محدوده‏ای کمتر از مسافت یاد شده برگزار شود، هر دو نماز باطل است و هرگاه در محلی بخواهند نماز جمعه برپا کنند، باید احراز کنند که در محدوده یاد شده، نماز جمعه دیگری برگزار نمی‏شود.(۸)
نماز جمعه، خاص شهرها و مراکز استانها نیست، بلکه هر جا جمعیتی باشد، برگزاری نماز جمعه لازم است. به فتوای امام راحل:
«نماز جمعه در صورت وجود شرایط، برای روستاها و مناطق پرجمعیت هم واجب (وجوب تخییری) است، آنگونه که بر مردم شهرهای کوچک و بزرگ واجب است، حتی بر چادر نشینان و عشایر هم اگر در منطقه خود ساکن‏اند، واجب است.»(۹)

در نمونه‏هایی از بیانات حضرت امام(قده) که آورده می‏شود، جایگاه مهم و والای این نماز و نقش آن در مجموعه غنی مکتب و بیدارگری اندیشه‏ها بیان شده است و مسلمانان را، چه در داخل کشور و چه در فراسوی مرزها، به اهمیت و نقش اجتماعی آن توجه می‏دهد:
«در روز جمعه که اجتماعات می‏شود، دو سوره انتخاب شده است و امام را دعوت کرده‏اند که آن دو سوره را بخواند. در رکعت اول سوره جمعه و در رکعت دوم سوره منافقین. در سوره جمعه، راجع به بعثت رسول اکرم و سرّ بعثت رسول اکرم ذکر می‏فرماید که پیغمبر اکرم مبعوث شده‏اند از برای اینکه «یزکّیهم و یعلّمهم الکتاب و الحکمه» بعثت برای این است که مردم را تزکیه کنند… سرّ بعثت رسول اکرم تزکیه امّت است و تعلیم و تربیت امّت، آن هم تعلیم تمام قشرهای تعلیم، که کتاب و حکمت، تمام قشرهای تعلیمات را واجد است…»(۱۰) «این نماز جمعه‏ای که الآن همه جا هست، شما ببینید چه برکتی است این نماز جمعه، واقعا اگر انسان بگوید اگر نبود الا این نماز جمعه… برای ما خیلی کار شده بود.»(۱۱) «برپایی نماز جمعه، یکی از برکات بسیار عظیم اسلام بود که مع الأسف قبل از پیروزی انقلاب در بین علمای شیعه بسیار کم جلوه و برادران اهل سنت هم که اقامه می‏کردند، خطبه‏هایشان محدود به حدودی خاص بود. اما امروز از برکت نماز جمعه است که ملت از خانه هایشان بیرون ریخته و در مراکز نماز جمعه اجتماع و با یکدیگر تفاهم می‏کنند و به مسائل سیاسی و دینی گوش می‏دهند که این مسأله بسیار ارزشمند است.»(۱۲)
«منصب امامت جمعه؛ یعنی منصب تماس روحانیت با ملّت و روحانیت با مجلس و دولت، و این از اموری است که با دست توانای ائمه جمعه انجام می‏گیرد، که امید است هر روز بیشتر و بهتر انجام شود و جمعیت‏ها بیشتر بیایند و این سنت حسنه‏ای باشد که برای مردم و آیندگان محفوظ بماند.»(۱۳)
از این بیانات، نمونه‏های متعددی است که در این محور به همین چند جمله بسنده می‏شود.

بُعد سیاسی
ابعاد سیاسی اسلام، در تعدادی از احکام و دستورها و قوانین اجتماعی آن آشکارتر است. نماز جمعه نیز یکی از این فریضه‏های عبادی ـ سیاسی است و اگر بُعد سیاسی آن مورد غفلت قرار گیرد، از تأثیر اجتماعی آن در سرنوشت عمومی مردم و جهت دهی فکری و فرهنگ سازی کاسته می‏شود.
نیروی متراکم امت در تجمعات نماز جمعه، بستری مناسب برای طرح مسائل مهم سیاسی، تجهیز عمومی، آگاهی بخشی ملی و بسیج توده‏ها و خنثی سازی توطئه‏ها است و حضرت امام(قده) بارها به این بُعدِ نماز جمعه اشاره فرموده است. در یک جا می‏فرماید:
«با توجه به وضع زمان و احتیاج مسلمانان در هر منطقه به اتحاد و همبستگیِ بیشتر و آشنایی بهتر با مسائل روز و وظایف خطیری که دارند، مقتضی است در هر محلّ، روزهای جمعه اقامه نماز جمعه بشود و در ضمن انجام این فریضه الهی، هدف مزبور به خوبی تأمین شود.»(۱۴)
در موردی دیگر، در حکم امامت جمعه امام جمعه دیگری چنین رهنمود می‏دهد:
«بدین وسیله جناب‏عالی به امامت نماز جمعه شهر مزبور منصوب می‏شوید، که ان شاء الله ضمن اقامه این فریضه بزرگ الهی، مردم را به وظایف خطیر و حساسی که دارند آشنا ساخته، به وحدت و اتفاق دعوت کنید و از اختلاف و تفرقه بر حذر دارید.»(۱۵)
اینکه نصب امام جمعه از شؤون و اختیارات رهبری و ولایت است و ائمه جمعه ، منصوبین از طرف حاکمیت اسلامی‏اند، جلوه دیگری از بعد سیاسی آن را نشان می‏دهد. حضرت امام در پاسخ به استفتایی نسبت به اذن حاکم شرع در اقامه این نماز، چنین پاسخ می‏دهند:
«منصب امامت جمعه، بدون نصب ولیّ‏امر مسلمین ثابت نمی‏شود.»(۱۶)

از این جایگاه رفیع است که مبانی سیاست دینی اعلام و ترویج می‏شود و مصالح امت اسلامی در جهان تبیین می‏گردد. به کلمات آن پیشوای راحل دقت کنید:
«مسجد مرکز سیاست اسلام بوده است. در روز جمعه با خطبه جمعه، مطالب سیاسی، مطالب مربوط به جنگها، مربوط به سیاست مُدُن، اینها در مسجد درست می‏شده است.»(۱۷) «در خطبه نماز جمعه، مقدّرات مملکت باید بیان شود. مسائل سیاسی که در مملکت جریان باید پیدا کند. مسائل اجتماعی که در مملکت باید جریان پیدا کند. گرفتاریهای مسلمانها، اختلافات مسلمانها در آن خطبه‏ها باید طرح بشود و رفع بشود… نماز جمعه عبادت است، لکن عبادتی که مدغم در سیاست است، سیاست در عبادت مدغم است.»(۱۸) «نماز جمعه یک اجتماع سیاسی [است] در عین حالی که عبادت است. در خطبه نماز جمعه باید مسائل سیاسی روز مطرح بشود، گرفتاری مسلمانها طرح بشود.»(۱۹)
در سخنی دیگر، در اجتماع ائمه جمعه و جماعت جهان (نه تنها ایران) به ابعاد سیاسی آن تصریح کرده و رسالتِ ائمه جمعه را از این محور چنین ترسیم فرمود:
«در خطبه‏های نماز جمعه، در ادعیه‏ای که می‏خوانید، خطبه‏های شما همانطور که در صدر اسلام خطبه‏ها یک جنبه سیاسی داشته است، نماز جمعه یک اجتماع سیاسی است نماز جمعه یک عبادتِ سرتاپا سیاسی است و مع‏الأسف در جاهایی انسان می‏بیند که نماز جمعه ابدا مربوط به چیزهایی که ملتها به آن احتیاج دارند، چیزهایی که مسلمین، اجتماع مسلمین بر آن احتیاج دارند، خبری نیست…. می‏توانند به صراحت، وقتی می‏بینند حکومتشان بر خلاف اسلام عمل می‏کند،
بگویند. نمی‏توانند، با دعا، با خطبه، و بطور کلی با ظالمین، بطور کلی با متجاوزین، با مخالفین اسلام معارضه کنند، خطبه‏ها را نگذارند یک یا چند تا دعا باشد و یک یا چند تا ذکر باشد… شما باید در کشورهای خودتان، در خطبه‏های نماز جمعه خودتان که برای همین مقصد نماز جمعه به پا شده است، در ادعیه خودتان، در زیارات خودتان، در هر چه رفت و آمد دارید، مصالح اسلامی را مطرح بکنید، مصالح اجتماعی مردم را مطرح بکنید، مسائل خصوصی نگویید، مصالح اجتماعی را بگویید، بگذارید اگر شما این را گفتید، نمازتان را تعطیل کنند، مردم عکس‏العمل نشان می‏دهند. اگر دولتی به واسطه خطبه‏های نماز جمعه نماز جمعه شما را تعطیل کند، با عکس العمل مردم مواجه می‏شود و همانی است که ما می‏خواهیم.»(۲۰)
از این نمونه‏ها فراوان است که باز به خاطر پرهیز از اطاله کلام، از نقل آنها پرهیز می‏شود.(۲۱)

وجوب تخییری
در آغاز نوشته، به تفاوت دیدگاه فقها نسبت به برپایی نماز جمعه در عصر غیبت اشاره شد. عمل متفاوت عالمان دین، به تفاوت دیدگاه فقهی آنان در مسأله بر می‏گردد.
امام خمینی(قده) وقتی به بحث نماز جمعه می‏پردازد، آن را در عصر غیبت امام عصر(عج) به عنوانِ «واجب تخییری» می‏داند و می‏فرماید: «اگر چه نماز ظهر احوط است، اما نماز جمعه افضل و برتر است».(۲۲)

اهتمام به بهره‏وری از نماز جمعه
اصل برپایی نماز جمعه اهمیت والایی دارد. مهمتر از آن، چگونگی اقامه آن و نحوه و میزان بهره‏مندی مردم از برپایی آن و خطبه‏های خطیب و مواعظ ائمه جمعه و ضرورت گوش دادن به خطبه‏ها است، حتی مراعات سطح فکر و زبان مخاطبین هم در راستای همین اهتمام، قابل ملاحظه است.
حضرت امام، از آنجا که هدف از نماز جمعه را اثر گذاریِ تربیتی، ارشادی، آگاهی بخشی نسبت به مبانی دینی و اندیشه سازی نسبت به حاضران در نماز می‏داند، می‏فرماید: «احتیاط
آن است که آن بخش از خطبه‏ها که به موعظه، سفارش به تقوا و ذکر مصالح مسلمانان مربوط می‏شود، به زبان مستمعین باشد و اگر شنوندگان آمیخته‏ای از زبان‏های مختلف‏اند، به زبان‏های گوناگون ـ به تناسب حضّار ـ بیان کند.»(۲۳)
تأکید بر لزوم استماع خطبه‏ها، اشاره به اهمیت سیاسی، تبلیغی و ارشادی این عبادت سیاسی دارد. امام راحل می‏فرماید:
«احوط، وجوب گوش دادن به خطبه هاست، بلکه احتیاط آن است که نمازگزار سکوت کند و بین خطبه سخن نگوید؛ هر چند اقوی کراهت آن است و اگر حرف زدن موجب شود که گوش ندهد و فایده خطبه فوت شود، لازم است ترک کند.»(۲۴)
وقتی از حضرت او سؤال می‏کنند که وقتی امام جمعه مشغول خطبه خواندن است، برگشتن به چپ و راست یا حرف زدن چه صورتی دارد؟ در پاسخ می‏فرماید: «مانع ندارد، ولی نباید موجب فوت فایده خطبه شود.»(۲۵) این، لزوم بهره‏وری از محتوای خطبه‏ها را گوشزد می‏کند.
بُعد تأثیر گذار خطبه‏های نماز جمعه، در سایه سخنوری و تأثیر کلام و فصاحت گفتاری خطیب است. از این رو از شرایط خوب امام جمعه، برخورداری از بلاغت و موقعیت‏شناسی و مراعات جوانب مختلف است. به فرموده امام خمینی(قده):
«سزاوار است که خطیب جمعه، بلیغ و سخنور باشد، با عباراتِ فصیح و روشن و خالی از پیچیدگی، مقتضای حال را در سخن خود مراعات کند. به آنچه بر مسلمین در جاهای دیگر می‏گذرد، بویژه آنچه در منطقه خودش می‏گذرد آشنا باشد. مصالح اسلام و مسلمانان را بداند. شجاع و بی باک باشد و در راه خدا از ملامتِ هیچ ملامتگری نهراسد. در اظهار حق و ردّ باطل، طبق شرایط و مقتضیات، صراحت داشته باشد و آنچه را که موجب اثر گذاری کلامش در دل شنوندگان می‏گردد، مراعات کند، مثل مواظبت بر اوقات نماز، آراستگی به هیئت و زیّ صالحان و اولیای الهی. کارهایش هماهنگ با موعظه‏ها و نصایحش باشد. از آنچه موجب وهن او و بی اثر شدن کلام او می‏شود بپرهیزد، حتی از پرحرفی و شوخی و آنچه بیهوده است اجتناب کند و همه اینها به خاطر خدا و مخلصانه و با دوری از دنیاطلبی و ریاست خواهی باشد، تا کلامش در دلها اثر کند.»(۲۶)

وظیفه حساس ائمه جمعه
سنگر والای امامت جمعه، که جایگاهی برای تبیین احکام اسلام و روشنگری اندیشه مسلمانان است، برای آنکه وحدت بخش مؤمنان و خنثی ساز توطئه‏های مخالفان و معاندان باشد، نیازمند پختگی، متانت، درایت، فصاحت، آگاهی سیاسی ـ اجتماعی ائمه جمعه و قدرت تفهیم مطالب و تهییج افکار و عواطف و برانگیختن به عمل صالح است. ائمه جمعه برای ایفای رسالت عظیم و سنگین خویش، بایستگی‏های فکری، علمی و اخلاقی باید داشته باشند تا بتوانند اثر گذارتر باشند.
امام(قده) که احیاگر این سنت جاوید محمدی بود، توصیه‏های ارزنده‏ای داشت که به برخی از آنها اشاره می‏شود:
«خطبا هم در خطبه‏های خودشان مردم را بیدار کنند، مردم را دعوت کنند به صلاح، دعوت کنند به اینکه توطئه‏هایی که در اطراف هست الآن این توطئه‏ها برای محو اسلام است. بیدار کنند مردم را، تا ان شاء الله توفیق حاصل بشود و ملت ما الآن که بیدار است و متوجه است، برسد به آنجایی که همه احکام اسلام در این مملکت پیاده بشود.»(۲۷) «امروز مسؤولیت بزرگی بر دوش همه ما هاست؛ همه ائمه جمعه، همه ائمه جماعت، همه علمای بلاد. امروز خدا دیگر از ما هیچ عذری را نمی‏پذیرد.»(۲۸)
در دیدار با میهمانان کنگره جهانی ائمه جمعه فرمودند:
«ائمه جمعه که در این هفته در این کشور ستمدیده و انقلابی آمدند و ان شاءالله در فرصت‏های دیگر هم این نحو اجتماعات خواهد بود، باید بررسی کنند از علل انحطاط افکار مسلمین و بررسی بکنند که آن چیزی که استعمار را بر مسلمین
استیلا داد و آن عللی که باعث شد استعمار بر همه مقدرات کشورهای اسلامی و همه مستضعفان جهان حکمفرما باشد، آن را ارزیابی کنند در این سمینارها و مجالس مهمشان و راه را، علل را، کیفیت سلطه آنان را بیابند و راه علاج را، چه باید کرد؟ چه شده است و چه باید کرد؟…»(۲۹) «چرا ما به این روز نشانده شدیم که آمریکا از آن ورِ دنیا بیاید و مقدرات کشورهای ما را تعیین کند و مقدرات علمای اسلام را تعیین کند ولو با دست دیگران، و با صراحت بگوید که من منفعت دارم در منطقه و دخالت آشکار در منطقه بکند و مسلمین نشسته باشند و ناظر باشند؟ ای ائمه جمعه همه بلاد اسلامی! مردم را آگاه کنید، این «چرا» را بین مردم بگویید…»(۳۰) «ائمه جمعه در سراسر ایران بالاترین اجتماع را دارند. از این اجتماعات استفاده کنید و جهات شرعی و سیاسی را به مردم تذکّر دهید، آنان را در مقابل شیاطین مجهّز کنید.»(۳۱)
در این زمینه‏ها هم توصیه‏های حضرت امام بسیار است که به همین مقدار اکتفا می‏شود.(۳۲)

تعامل با مردم و مسؤولان
مردم، ائمه جمعه را بازوی فکری و سیاسی نظام اسلامی و برگزیدگانی می‏شناسند که از سوی رهبری به این سِمَت، انتخاب شده‏اند. به فراخور حساسیت این مسؤولیت، انتظار از آنان هم بالاست. انتظار موضعی پدرانه، مشفقانه و دلسوزانه دارند. نهادها و ارگان‏ها و مسؤولان اجرایی هم اگر از حمایت ائمه جمعه و مردم برخوردار باشند، بهتر می‏توانند به خدمت رسانی برای مردم بپردازند و دخالت در عزل و نصب‏ها و ورود به عرصه کشمکش‏های سیاسی و جناحی، آنان را از کارآمدی می‏اندازد و جوّی متشنّج و محیطی نامطلوب پدید می‏آورد. امام(قده) در این زمینه نیز در ملاقات‏های متعدد با ائمه جمعه، توصیه‏های فراوانی داشتند که به چند نمونه اشاره می‏شود:
«ائمه جمعه بلاد، نصب و عزل نکنند،… ارشاد بکنند دولت را، ارشاد بکنند مأمورین دولت را…. برای حفظ اسلام که شماها پاسدار آن هستید و حفظ حیثیت جمهوری اسلامی که شماها نگهبانان آن هستید. از کارهایی که نباید انجام دهید و از کارهایی که دخالت در امور اجرایی است که با کس دیگری است که انجام دهد، مستقیماً عمل نکنید. ارشاد کنید همه را، نظر ارشادی داشته باشید…»(۳۳) «در بین روحانیون، ائمه جمعه بیشتر از دیگران مسؤولند. سرو کارشان الآن ائمه جمعه بیشتر با مردم است تا سر و کار سایر روحانیون. ائمه جمعه باید خیلی مواظب باشند که خدای نخواسته اگر در جایی چیزی اتّفاق افتاد و چه شد، با جهت روحانی، جهت پدری حل کنند.»(۳۴)

نماز جمعه، محور وحدت
نقش وحدت در دوران انقلاب اسلامی و پس از پیروزی، قابل انکار نیست. برای پدید آمدن وحدت نیز، نیاز به محور وحدت است. این محور، گاهی «شخص» است، گاهی «مکان»، گاهی یک «برنامه» است و گاهی یک سنت دینی یا برنامه عبادی.
دعوت قرآن به «اعتصام به حبل الله» با توجه به این نکته است. وجود شعائری همچون «حج»، «نماز جماعت» و «نماز جمعه» نیز در تعالیم دینی، وحدت آفرین است. حضور مردم در مصلاهای نماز جمعه، بر اساس اعتقادی پاک صورت می‏گیرد و «تن»ها کنار هم و «دل»ها در هوای هم، وحدتی شکوهمند می‏آفرینند. این وحدت را باید حفظ کرد. نقش ائمه جمعه و نوع برخوردها و مباحث آنان نیز در ایجاد یا تقویت و یا خدای ناکرده گسستن این وحدت و همدلی، مؤثر است.
امام راحل(قده) در زمینه وحدت بخشی نماز جمعه و ضرورت حفظ این گوهر نفیس، توصیه‏های زیبا و ارزنده‏ای دارد که به برخی از آنها اشاره می‏شود:
«اجتماع کنید، نمازهای جمعه را با شکوه به جا بیاورید و نمازهای غیر جمعه را هم، که شیطان‏ها از نماز می‏ترسند، از مسجد می‏ترسند.»(۳۵) «عرض من به روحانیت محترم و ائمه جمعه و جماعت آن است که همیشه آقایان محور وحدت کلمه در مردم بودید، و چنانچه می‏دانید، امروز بیشتر از هر وقت محتاج به وحدت کلمه هستیم.»(۳۶)
«خطیب‏های در جمعه هم همین را بدانند، آن‏هایی که قبل از نماز جمعه خطبه می‏خوانند همین را باید بدانند، علما هم که در هر جا هستند، همین معنی را باید توجه کنند که ما امروز، احتیاج داریم به اینکه به قول خدای تبارک و تعالی با تمام وجود عمل کنیم که می‏فرماید با هم باشیم «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللّه جَمیعا وَ لا تَفَرَّقُوا»»(۳۷)

محتوای خطبه‏ ها
اهمیت آنچه امام جمعه در خطبه‏ها می‏گوید، کمتر از اصل نماز جمعه نیست؛ زیرا آنچه به این تجمع پرشکوه، جهت و سازندگی و نقش مؤثر می‏بخشد، محتوای «خطبه» است. در سایه این محتواها است که نماز جمعه «اقامه» می‏شود.
آنچه به اثرگذاری محتوای خطبه‏ها می‏افزاید عبارت است از: نحوه سخن، پیام خطبه، جاذبه خطیب، غنای گفتار و محتوا، مفید و عمومی بودن مطالب. انتقادی که حضرت امام(قده) از نماز جمعه‏ها و خطبه‏های پیش از انقلاب داشت و با آنچه امروز در جهان اسلام جاری و ساری است، به همین محتوا بر می‏گردد. دعوت به تقوا و طرح مسائل اجتماعی مسلمانان، تنها جنبه ارشادی ندارد، بلکه از واجبات این نماز و خطبه است که در مباحث فقهی هم بر آن اشاره شده است. پیشتر اشارتی به مضمون و شیوه خطبه‏ها در زمینه تأثیر گذاری بهتر نماز جمعه صورت گرفت.
حضرت امام(قده) می‏فرماید:
«سزاوار است خطیب در ضمن خطبه‏اش، آنچه را که مربوط به مصالح دینی و دنیوی مسلمین است یاد کند و آنچه را در کشورهای مسلمانان می‏گذرد، حالاتی را که سود یا زیان مسلمانان در آنهاست و آنچه را که مسلمانان در معاش و معاد به آن نیازمندند، به آنان خبر دهد و همچنین امور سیاسی و اقتصادی را که در استقلال و عظمتشان نقش دارد و اینکه با سایر ملت‏ها چگونه برخورد کنند و هشدار و تحذیر نسبت به دخالت دولتهای ستمگر در امور سیاسی و اقتصادی مسلمین که به استعمار و استثمار آنان می‏انجامد. خلاصه آنکه نماز جمعه و دو خطبه آن، از موقعیّت‏های مهمی برای مسلمانان است ـ همچون مناسبتهای بزرگ دیگری مثل حج و مواقف آن، نماز عید قربان و فطر و… ـ و متأسفانه مسلمانان از وظایف مهم سیاسی خود در این مناسبت و مناسبت‏های سیاسی ـ اسلامی دیگر غافل شده‏اند. اسلام دین سیاست است، با همه شؤون آن. و هر کس اندک تأملی در احکام حکومتی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی اسلام داشته باشد، با این حال بپندارد که دین از سیاست جداست، او جاهلی است که نه اسلام را شناخته است، نه سیاست را.»

برای پر محتوا بودن خطبه‏ها، ضرورت دارد که خطیب، در طول هفته مطالعه کند، نیازهای جامعه خود را بشناسد، مسایل مورد ابتلا و مشکلات محیط خود را بداند، از مسایل جاری کشور و جهان اسلام آگاه باشد، در خطبه‏ها و موضوعات آن‏ها، قشرهای آسیب‏پذیر جامعه را همچون جوانان مورد عنایت خاص قرار دهد، به مسایل فرهنگی و اخلاقی توجه ویژه کند، تا از طریق خطبه‏های هفتگی، سطح فکر و شعور سیاسی امت را بالا ببرد. جوّ معنوی و اخلاقی جامعه را ارتقا بخشد. در بهبود برنامه‏های اجرایی به مسؤولان کمک کند. به فرازهایی از رهنمودهای امام خمینی(قده) در این زمینه‏ها اشاره می‏شود:
«نماز جمعه که مشتمل بر دو خطبه است که در آن خطبتین باید مسایل روز، احتیاجات کشور، احتیاجات منطقه و جهات سیاسی، جهات اجتماعی، جهات اقتصادی طرح بشود و مردم مطلع بشوند بر این مسایل.»(۳۸) «باید سعی شود خطبه‏ها پر محتوا باشد در خطبه‏ها، هم باید امر به تقوا و اینگونه مسایل رعایت شود و هم مردم را به وحدت و حضور در صحنه دعوت نمایند…»(۳۹) «مسأله دیگر، خطبه‏های نماز جمعه است. باید مردم را امر به تقوا کنید. امر به تقوا در خطبه اول واجب است و در خطبه دوم بنابر احتیاط واجب [است] مسایل اخلاقی را به مردم بگویید و آنها را به داشتن اخلاق اسلامی ترغیب کنید. مطالب روز را برای مردم بگویید، آنچه در طول یک هفته در کشور اتفاق می‏افتد، آنها را برای مردم بگویید. مردم را در صحنه حاضر نگه دارید، که آنچه انقلاب و ایران را حفظ کرده، حضور مردم در صحنه است.»(۴۰)
«جای خطبه نماز، جای دعوت به حق است و دعوت به تقوا و مصالح مسلمین را در او گفتن و تعرض به این خرده‏ریزها، اینها از شأن ائمه جمعه خارج است، پرهیز کنند از این معنی.»(۴۱)

سیره شخصی ائمه جمعه
تأثیر نماز جمعه در اندیشه و عمل مخاطبان، تا حدودی به نحوه رفتار و سلوک و سیره فردی ائمه جمعه هم بستگی دارد. آنان که در خطابه‏ها مردم را به تقوا، ساده‏زیستی، حسن خلق، خدمت به محرومان، آخرت گرایی و پرهیز از تجمل‏گرایی فرا می‏خوانند، خودشان شایسته‏تر به رعایت این امورند، چون الگوی جامعه‏اند و بدون هماهنگی میانِ قول و فعل، مواعظ و گفتار چندان تأثیر نمی‏گذارد.
ائمه جمعه، به خاطر ساده زیستی و مردمی بودن و توجه به خدا و معنویات داشتن، محبوب دلها می‏شوند. تجمل‏گرایی و تشریفات، دون شأن روحانیون و ائمه جمعه است. ورود به مخاصمات جناحی و کشمکش‏های سیاسی و گروهی نیز با موضع پدرانه آنان نسبت به مردم و مسؤولان، ناسازگار است. امام امت، که خود الگویی شایسته برای همگان، بویژه روحانیون بود، پیوسته به پرهیز از زرق و برق و زخارف دنیا توصیه می‏کرد و دلبستگی به اینها را از مهلک‏ترین آفات برای علما می‏دانست. در این زمینه هم، سخنان حضرت امام بسیار است، به چند نمونه اشاره می‏شود:
«باید توجه کنید که همه مردم متوجه شما هستند. لذا زیّ اهل علم خودتان را حفظ کنید، درست مانند علمای گذشته، ساده زندگی کنید،… امروز سعی کنید زندگی‏تان از زیّ آخوندی تغییر نکند. اگر روزی از نظر زندگی از مردم عادی بالاتر رفتید، بدانید که دیر یا زود مطرود می‏شوید، برای اینکه مردم می‏گویند: ببینید، آن وقت نداشتند که مثل مردم زندگی می‏کنند، امروز که دارند و دستشان می‏رسد، از مردم فاصله گرفتند.»(۴۲) «این طور نباشد که امام جمعه‏ای وقتی در خیابان می‏آید، خیابان را خلوت کنند و هیاهو به راه بیندازند. این طور چیزها حیثیتشان را در جامعه ساقط می‏کند. بزرگی شما آقایان به دنیا نیست، بزرگی شما به آخرت است و به اینکه پیش خدا آبرومند باشید.»(۴۳)
اینها گوشه‏هایی از نگرش امام خمینی(قده) در باره جایگاه و پایگاه نماز جمعه، از بعد اجتماعی، سیاسی و فقهی بود. باشد که این سنگر عظیم اسلامی، همواره برپا و با شکوه باشد و «نماز جمعه» همیشه و همه جا، محور وحدت و کانون بیداری و مرکز نشر فرهنگ اهل بیت و پایگاه بیداری و وفاق عمومی گردد.

بازدید: ۳۰

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.